Alles over PrEP

PrEP is een pil die voorkomt dat je hiv krijgt. Een volledige vervanging van het condoom is het niet, want PrEP beschermt je niet tegen andere soa's. Op dit moment wordt PrEP niet vergoed door de Nederlandse zorgverzekeraars of vanuit een andere financiele regeling.

Wel is er een studie gestart in Amsterdam (AMPrEP) waar 376 hiv-negatieve homomannen en transgenders aan meedoen. Deze studie gaat niet over de effectiviteit van PrEP, want dat het werkt is al vastgesteld. De studie is vooral gericht op praktische aspecten van het aanbieden van PrEP in Nederland. Het Aids Fonds en andere organisaties werken er aan om PrEP zo snel mogelijk vergoed te krijgen voor iedereen die risico loopt op hiv.

Wat is PrEP?

  • PrEP (pre-expositie profylaxe) betekent het slikken van een pil om te voorkomen dat je een hiv-infectie oploopt
  • PrEP voorkomt dat hiv je afweercellen binnendringt  en zich in je lichaam kan nestelen
  • PrEP is bedoeld voor mannen die nog geen hiv hebben
  • PrEP slik je voor en nadat je mogelijk in aanraking komt met hiv, om te voorkomen dat je met hiv wordt geïnfecteerd

PrEP kan op twee manieren worden gebruikt. Dagelijks op het ongeveer hetzelfde moment een pil slikken of alleen rond het moment waarop je anale seks hebt. Dat laatste wordt ook wel 'intermitterend' gebruik genoemd. Het schema voor intermitterende PrEP is als volgt:

  • slik vanaf 24 uur tot uiterlijk 2 uur voor de seks twee pillen ineens.
  • Heb je inderdaad anale seks?  Neem 24 uur en 48 uur na het eerste inname-moment één pil

Je slikt dus in totaal 4 pillen.

Stel je hebt meerdere dagen achter elkaar anale seks, dan  begin je ook weer uiterlijk 2 uur voor de seks met twee pillen, maar in dit geval blijf je doorgaan met iedere 24 uur één pil slikken. Gestopt met seks? Ga door met iedere 24 uur slikken tot er twee dagen verstreken zijn.

Als je dus meerdere dagen achter elkaar seks hebt, dan slik je meer dan 4 pillen. Soms gebruik je dan evenveel pillen als mensen die dagelijks slikken.   

Je bent voldoende beschermd tegen hiv wanneer je PrEP consequent gebruikt volgens het gekozen schema ('dagelijks' of 'rond de seks'). Als PrEP-gebruiker beslis je samen met de arts of verpleegkundige welk slikschema voor jouw persoonlijke situatie het beste is.

Voor wie is PrEP bedoeld?

PrEP is een aanvullende beschermingsmethode voor ieder die - om welke reden ook - niet altijd condooms gebruikt en hierdoor risico loopt op hiv, maar wel de verantwoordelijkheid wil nemen om zichzelf te beschermen.  Uit Amsterdams onderzoek blijkt dat 60 tot 70 procent van de homomannen consequent condooms gebruikt. Zo’n 20 tot 30 procent heeft hier moeite mee. Ongeveer 11 procent lukt het niet omdat ze erectieproblemen ervaren.

PrEP gebruik je niet je hele leven. Je gebruikt het alleen in de levensfases dat je seksueel actief bent én een groter risico loopt om met hiv geïnfecteerd te worden. PrEP is niet voor iedereen een geschikte manier zijn om zich tegen hiv te beschermen.  Je moet de discipline hebben om trouw de pillen te slikken om een infectie te voorkomen en je moet bereid zijn om een begeleidend programma te volgen. 

Op eigen houtje PrEP gebruiken, dus zonder begeleiding van een arts,  is onverstandig. De arts houdt je organen goed in de gaten. Als je nieren bijvoorbeeld te heftig reageren op PrEP, dan is dit reden om met PrEP te stoppen. Ook kun je eventueel last krijgen van botontkalking. Hoewel deze bijwerkingen zelden voorkomen is het belangrijk dat een arts dit goed monitort.

PrEP is dus alleen veilig als je deel neemt aan een programma onder begeleiding van een arts. Dit betekent dat je elke drie maanden:

  • getest wordt op hiv en andere soa's
  • controles krijgt voor eventuele bijwerkingen van PrEP en controles van je nierfunctie
  • gesprekken en begeleiding krijgt hoe je PrEP kunt volhouden
  • gesprekken en begeleiding krijgt over andere strategieen die helpen om de kans op overdracht van hiv zo klein mogelijk te maken.

PrEP werkt

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat je met PrEP voldoende tegen hiv bent beschermd, als je de pillen volgens schema inneemt. Er is dan voldoende concentratie van PrEP in je lichaam aanwezig voor een effectieve bescherming. PrEP beschermt alleen tegen hiv, niet tegen andere soa’s. Alleen condooms  beperken het risico op hiv én andere soa’s.

In enkele gevallen blijken PrEP-gebruikers na verloop van tijd tóch hiv te hebben.  Onderzoekers noemen hiervoor vier oorzaken:

  1. de PrEP-gebruiker is al met hiv geïnfecteerd voordat hij met PrEP start.
  2. PrEP is niet volgens schema ingenomen.
  3. PrEP is wel volgens schema ingenomen, maar het virus weet toch door de bescherming van PrEP heen te dringen. Hier is wereldwijd één geval van bekend. Dit is een zeer uitzonderlijke situatie.
  4. de PrEP-gebruiker komt in aanraking met een hiv-virus dat bestand (‘resistent’)  is tegen beide bestanddelen van PrEP. Hier is wereldwijd één geval van bekend. Ook dit is een zeer uitzonderlijke situatie.

PrEP is veilig

De PrEP-pil Truvada is veilig. Truvada wordt al sinds 2004 door mensen met hiv gebruikt. Tot nu toe zijn er zelden ernstige bijwerkingen gezien.

  • 1 op de 10 heeft tijdelijk last van milde bijwerkingen als hoofdpijn, misselijkheid, maagproblemen of gewichtsverlies. Dit is tijdelijk en duurt meestal niet langer dan twee weken.
  • Bij 1 op de 100 mensen treedt er vermindering van de botdichtheid op.
  • Bij 1 op de 200 mensen ontstaan nierproblemen. Dit is de reden waarom mensen die PrEP gebruiken hun nierfunctie moeten laten controleren. De nierproblemen verdwijnen weer als je met PrEP stopt.

Belangrijk: zeker weten dat je geen hiv hebt

De hiv-preventiepil Truvada bevat twee bestanddelen die voorkomen dat hiv zich in je lichaam nestelt.  PrEP is NIET geschikt als behandeling van een hiv-infectie als je het virus eenmaal hebt opgelopen. De standaardbehandeling tegen een hiv-infectie bestaat namelijk uit drie hiv-remmers. Alleen dan kun je het virus succesvol onderdrukken. Het is daarom van het grootste belang om bij het starten met PrEP - en daarna - iedere drie maanden,  op hiv te testen. Mocht je onverhoopt geinfecteerd raken, dan kun je snel handelen. Zo snel mogelijk na een infectie starten met een hiv-behandeling is het allerbeste voor je gezondheidsverwachting op de langere termijn.

Resistentie

Er is een andere reden waarom iedere drie maanden op hiv testen belangrijk is.  Als je na een hiv-infectie PrEP blijft gebruiken, dan kan er resistentie ontstaan. De twee hiv-remmers die in PrEP zitten zijn tesamen niet sterk genoeg zijn om resistentievorming van hiv te voorkomen. Dat betekent dat je bij jouw hiv-behandeling de keuze aan medicijnen waarmee  je behandeld kan worden, kleiner wordt. Je kunt nog steeds goed behandeld worden tegen hiv, maar liever wil je de opties voor behandeling zo groot mogelijk houden. 

Verschil tussen PEP en PrEP

PEP en PrEP hebben hetzelfde doel: voorkomen dat hiv zich in je lichaam nestelt. De belangrijkste verschillen tussen PEP en PrEP zijn:

  • PEP betekent post-expositie profylaxe, oftewel bescherming tegen hiv-infectie nadat je mogelijk risico gelopen hebt op hiv. PrEP (pre-expositieprofylaxe)  neem je voordat  en nadat je risico op hiv loopt.
  • PEP is een kuur van 28 dagen met hiv-remmers. Met PEP moet het liefst binnen 2 uur worden gestart en uiterlijk binnen 72 uur (3 dagen). Hoe eerder je begint hoe groter de kans de kans dat de kuur werkt. PrEP slik je juist  als preventief middel, zodat je voldoende bescherming opbouwt tegen hiv.
  • PEP is heel erg effectief, maar je moet er bewust van zijn dat je risico hebt gelopen op hiv en vervolgens zo snel mogelijk handelen door naar een eerstehulppost of een GGD te gaan. Bij PrEP is deze alertheid direct na risicovolle seks minder nodig. Door de PrEP volgens schema te slikken ben je voldoende beschermd tegen hiv.

PrEP wel beschikbaar, maar nog niet vergoed

Het middel dat gebruikt wordt voor PrEP, Truvada, wordt sinds 2004 gebruikt voor de behandeling van hiv-infecties. De laatste jaren is Truvada in een groot aantal landen ook toegelaten als middel om een hiv-infectie te voorkomen. Europa gaf hier in 2016 toestemming voor. Hoewel PrEP beschikbaar is, moet je in Nederland zelf betalen voor het middel. Je kunt dus wel een recept voor PrEP krijgen van je arts, maar de kosten worden niet vergoed door de zorgverzekeraar of vanuit een andere financiele regeling. De kosten van de pillen zijn 587 euro per maand (bij dagelijks gebruik).  Daar komen nog andere zorgkosten bij. Denk aan vier maal per jaar doktersbezoek, soa-checks en nierfunctiebepalingen.

Dat PrEP niet vergoed wordt,  wil niet zeggen dat er in Nederland geen PrEP-gebruikers zijn. In Amsterdam is een proef gestart met PrEP voor homomannen. (AMPrEP).  Deze studie loopt tot en met 2018. Ook regelen sommige mannen PrEP buiten deze studie om. Vaak wordt dan niet het merk Truvada gebruikt, maar een merkloos ('generiek') middel van een andere farmaceut gebruikt. Dit wordt informele PrEP genoemd. Aan informele PreP kleven een aantal nadelen. Als je besluit PrEP zelf te regelen, dan raden we je aan in ieder geval onze zeven adviezen voor veilig informele PrEP-gebruikers te lezen.

De Gezondheidsraad buigt zich vanaf begin 2017 over PrEP. Het kan tot 2018 duren voordat deze een advies over vergoeding van PrEP uitbrengt aan de minister van Volksgezondheid. Vind jij het belangrijk dat PrEP zo snel mogelijk wordt vergoed?  Ga naar www.prepnu.nl en teken de petitie.  

Om deze informatie up-to-date te houden herzien wij onze teksten regelmatig. Laatst aangepast: maart 2017.

Vond je deze pagina nuttig?

Dankzij jouw feedback kunnen wij deze site verbeteren.