AIN en anuskanker door HPV

Sommige HPV-types veroorzaken genitale wratten, andere HPV-types kunnen anuskanker veroorzaken. Anuskanker is een zeldzame aandoening. Als je hiv hebt, kun je je laten onderzoeken op voorstadia van anuskanker (AIN). Deze voorstadia komen namelijk vaker voor bij mannen met hiv. AIN leidt in een klein aantal gevallen tot anuskanker. Regelmatige controle is belangrijk. Eventueel kun je je laten behandelen tegen deze voorstadia. Bespreek dit met je arts.

Anuskanker door HPV

Anuskanker (anale kanker, anuscarcinoom) is een zeldzame kanker die ontstaat doordat cellen van de huid of het slijmvlies van de anus kwaadaardig uitgroeien. Sommige types van het humaan papillomavirus (HPV) veroorzaken genitale wratten. Andere HPV-types kunnen kanker veroorzaken, zoals baarmoederhalskanker en anuskanker. De meeste mensen komen ooit in hun leven in aanraking met HPV en ook met de kankerveroorzakende ('oncogene') HPV-types. Toch is anuskanker zeldzaam. Dit komt omdat het afweersysteem van de meeste mensen het HPV gewoon kan opruimen. Hierdoor krijgt het virus niet de kans om kanker te veroorzaken.

Anuskanker en voorstadia (AIN)

Er zijn verschillende voorstadia van anuskanker:

  • Deze voorstadia van anuskanker heten ook wel AIN: anale intra-epitheliale neoplasie. Dit staat voor nieuwgroei in de bekleding van de anus
  • Laaggradige AIN (AIN 1) geeft een klein risico op anuskanker, bij hoogggradige AIN (AIN 2 en AIN 3) is de kans op anuskanker groter
  • Een voorstadium van anuskanker betekent niet dat de afwijking zich verder gaat ontwikkelen tot anuskanker. In veel gevallen veroorzaken de voorstadia van anuskanker geen problemen, of verdwijnen ze vanzelf
  • In een klein aantal gevallen groeien de voorstadia uit tot anuskanker. Helaas is nog niet bekend hoe vaak en waarom voorstadia wel of niet doorgroeien tot anuskanker

Hiv en HPV

Anuskanker en AIN komen relatief vaker voor bij mensen met hiv. Dit komt omdat het afweersysteem van hiv-positieve mensen veel meer moeite heeft met het opruimen van HPV. Ook als mensen met hiv goed behandeld worden met hiv-remmers en ondetecteerbaar zijn. Dit betekent dat een infectie met HPV jarenlang kan blijven bestaan en schade kan veroorzaken. Hierdoor kunnen zowel relatief onschuldige (laaggradige) voorstadia ontstaan, als hooggradige voorstadia met een grotere kans op anuskanker.

Klachten en symptomen van anuskanker

Anuskanker geeft vaak niet altijd klachten. De volgende symptomen kunnen voorkomen bij anuskanker:

  • Bloedverlies uit de anus;
  • Jeuk of pijn in of rond de anus;
  • Zwelling(en) of knobbel(s);
  • Vaak het gevoel te hebben te moeten poepen (meer aandrang tot ontlasting);
  • Veranderingen in je stoelgang (bijvoorbeeld verstopping (obstipatie) of juist diarree)

Heb je hiv en heb je last van bovenstaande klachten? Bespreek dit dan met je hiv-behandelaar om te bepalen of aanvullend onderzoek nodig is. Veel van deze klachten passen ook bij andere aandoeningen, zoals aambeien of soa's zoals gonorroe en chlamydia. Laat je als je deze klachten hebt daarom ook testen op soa's.

Onderzoek en screening van AIN en anuskanker

Om de diagnose anuskanker of AIN te kunnen stellen is aanvullend onderzoek nodig. Lichamelijke klachten geven namelijk niet de doorslag. Voor het opsporen van een voorstadium of anuskanker moet een arts een biopt nemen van het anusslijmvlies. Met een anoscopie bekijkt de arts het slijmvlies en neemt kleine hapjes van het slijmvlies en mogelijke afwijkingen.

Op dit moment is in verschillende ziekenhuizen wetenschappelijk onderzoek gaande naar anuskanker en de screening van mannen met hiv op AIN en anuskanker. Wil je hierover meer weten, neem dan contact op met je eigen hiv-behandelaar.

Behandeling van AIN en anuskanker

De behandeling van AIN verschilt, afhankelijk van de plek waar de afwijkingen zich bevinden:

  • De standaardbehandeling tegen voorstadia van anuskanker (AIN) aan de binnenkant van de anus is op dit moment elektrische hittebehandeling. Hiermee worden de afwijkingen heel lokaal weggebrand 
  • Voor AIN aan de buitenkant van de anus kan je arts een anti-virale creme voorschrijven
  • Andere behandelmogelijkheden zijn specifieke crèmes, laser, infrarood, stikstof, bevriezing en trichloorazijnzuur

 

Anuskanker wordt op een andere manier behandeld dan AIN. Net zoals andere vormen van kanker wordt anuskanker behandeld met bestraling (radiotherapie), medicatie (chemotherapie) of operatie (chirurgische behandeling).

Vaccinatie tegen HPV

Tegen HPV bestaan verschillende vaccins:

  • Verschillende vaccins beschermen je tegen verschillende soorten HPV-types, waaronder de kankerveroorzakende (oncogene) virussen
  • Op dit moment worden jonge meisjes al gevaccineerd door de Rijksoverheid tegen HPV om baarmoederhalskanker te voorkomen. Voor jongens en mannen zijn deze vaccins niet gratis beschikbaar
  • Omdat de meeste mannen met hiv al in aanraking zijn geweest met HPV in hun leven, lijkt vaccinatie ter voorkomen van infectie met HPV niet zinvol. Wel kan HPV-vaccinatie het afweersysteem mogelijk ondersteunen om het virus op te ruimen
  • HPV-vaccinatie is voor mannen (met hiv) niet gratis en wordt ook niet standaard vergoed
  • Bespreek daarom met je hiv-behandelaar of het in jouw geval zinvol is om HPV-vaccinatie te overwegen

Wel of niet opsporen en behandelen

Heb je hiv, dan is het mogelijk om onderzocht te worden op voorstadia van anuskanker:

  • Bespreek met je hiv-behandelaar welke mogelijkheden er zijn voor onderzoek, behandeling of HPV-vaccinatie
  • Het op tijd ontdekken van AIN geeft je de mogelijkheid om behandeling te overwegen. Bedenk dat de uitslag AIN niet betekent dat je per se anuskanker zal krijgen
  • Houd er verder rekening mee dat de behandeling niet altijd effect heeft en dat je meerdere keren behandeld zal moeten worden
  • Na behandeling kan AIN ook weer opnieuw terugkeren

Laat je dus voordat je screening of behandeling van AIN overweegt, goed informeren door je hiv-behandelaar over de voor- en nadelen. 

Om deze informatie up-to-date te houden herzien wij onze teksten regelmatig.

Online hiv- en soa-test

Jouw persoonlijk advies

Hepatitis B voorkomen

Erwin (57) heeft al 30 jaar hiv

Vond je de informatie die je zocht?

Met je feedback gaan we deze pagina verbeteren.

Is de informatie makkelijk te begrijpen?

Met je feedback gaan we deze pagina verbeteren.

Vind je de inhoud aansprekend?

Met je feedback gaan we deze pagina verbeteren.