Testen op soa’s en hiv voor transgender personen

Transgender personen kunnen meer kans hebben op een soa of hiv. Daarom is het belangrijk om je regelmatig te laten testen. Dat kan het beste bij de GGD of de huisarts.

Ga direct naar:
Risico’s
Testen
Baarmoederhalskanker

 

Extra risico op hiv en soa’s voor transgender personen

Ben je transgender persoon? Dan heb je soms meer kans op een soa of hiv. Dit heeft een aantal redenen:

  • Je huid is kwetsbaarder voor soa’s Heb je net een operatie aan je penis, vagina of baarmoeder gehad? Dan is je huid een aantal maanden extra kwetsbaar voor soa’s.
  • Je gebruikt geen condoom Je kunt je kwetsbaar voelen. Daardoor ga je misschien sneller je eigen grenzen over met seks. Niet iedereen gebruikt dan condooms. Je kunt PrEP gebruiken om jezelf in ieder geval te beschermen tegen hiv.
  • Je gebruikt niet het juiste condoom Een condoom van rubber is niet veilig als je glijmiddel gebruikt op basis van olie of vet. Dit glijmiddel is wel het beste voor de huid van de neo-vagina. Gebruik daarom condooms op basis van polyurethaan.
  • Je vagina is minder nat door hormoonbehandeling Hormoonbehandeling kan er bij transmannen voor zorgen dat de vagina minder nat wordt tijdens seks. Dit kan de binnenkant van de vagina beschadigen. Hierdoor kun je sneller een soa krijgen. Glijmiddel kan wondjes voorkomen of minder maken. Let op: als je glijmiddel op basis van olie of vet gebruikt, moet je ook condooms op basis van polyurethaan gebruiken! Gewone condooms gaan kapot van olie of vet.
  • Je hebt anale seks Veel transgender personen hebben anale seks. Slijmvlies in de anus beschadigt sneller. Daardoor kun je daar sneller een soa of hiv krijgen. 
  • Je hebt seks met mannen die seks hebben met mannen Heb je seks met mannen die ook seks hebben met mannen? In deze groep komen soa’s en hiv vaker voor.

 

Testen op hiv en soa’s

Waar kun jij je laten testen op hiv en soa's?

Als transgender persoon kun jij je net zoals iedereen laten testen bij je huisarts.


Bij de GGD kun je gratis terecht in deze situaties:
•    Je hebt klachten die passen bij een soa
•    Je bent gewaarschuwd voor een soa
•    Je bent jonger dan 25 jaar
•    Je hebt seks met mannen
•    Je bent sekswerker
•    Je komt uit een land waar soa’s veel voorkomen. Of je hebt seks met iemand die daar vandaan komt. Dit is vooral Azië, Afrika, delen van Zuid- en Midden-Amerika, Oost-Europa en Rusland. Kijk voor hulp bij vertalen op zanzu.nl.

De spreekuren van de soa-poli van de GGD zijn vaak druk. Soms is er een wachtlijst of is er geen plaats. Het kan zijn dat de GGD je verwijst naar de huisarts. Een soa-test bij je huisarts betaal je vanuit het eigen risico van je gezondheidsverzekering. 

De soa-poli’s van de GGD zijn verspreid over heel Nederland. Zoek de dichtstbijzijnde soa-poli en maak een afspraak voor een soa-test.

Testlab 

Op dit moment is Man tot Man Testlab helaas niet geschikt voor transmannen (met een vagina). Het standaardpakket van Testlab bestaat onder andere uit een urinetest op chlamydia en gonorroe. Deze test is niet voldoende betrouwbaar voor het aantonen van soa's in de vagina. Laat je liever testen via je huisarts of de GGD.

Transvrouwen met een penis kunnen wel terecht bij Testlab. Niet alle medewerkers van de testlocaties hebben (veel) ervaring met transgender personen. We raden voor een soepele testprocedure aan om naar de GGD of je vertrouwde huisarts te gaan.

Hoe gaat een soa-test?

Voor de soa-test stelt de arts of verpleegkundige je een aantal vragen. Ook over je seksleven. Soa’s geven niet altijd klachten. Maar heb je klachten op of in je lichaam? Dan is het is belangrijk om dit te vertellen. Het kan een soa zijn. De arts of verpleegkundige onderzoekt dan je lichaam.


Na het gesprek en het onderzoek hoor je of 1 of meerdere soa-testen nodig zijn. Voor de test is een uitstrijkje, urineonderzoek of bloedonderzoek nodig. Soms zijn ze alle drie nodig.

Niet alle huisartsen hebben (al) veel ervaring met transgender personen en transities. Het is daarom goed dat je zelf op een aantal dingen let als je een soa-test wilt doen bij je huisarts:

  • Kies een huisarts bij wie je je op je gemak voelt
    En die je kunt vertellen over jouw situatie en mogelijke transitie. 
  • Vertel je arts of jij een penis of vagina hebt
    Je arts moet dit weten om bij jou de juiste soa-test af te kunnen nemen. Als je een (neo)vagina hebt, krijg je een uitstrijkje voor de soa-test. Meestal kun je bij de huisarts of GGD soa-poli zelf met een wattenstaafje vocht afnemen van de binnenkant van jouw vagina.
    Heb je een (neo)penis? Dan krijg je een urineonderzoek om te testen of je soa’s in je plasbuis hebt. Sommige artsen werken nog met een swab (uitstrijkje) om soa’s in de plasbuis te vinden. 
  • Laat je testen op de 5 meest voorkomende soa’s: hiv, gonorroe, chlamydia, syfilis en hepatitis B
    Als je (ook) anale en/of orale seks hebt, heb je het volledige testpakket nodig. De arts neemt dan een uitstrijkje (swab) uit de keel en de anus, plus een uitstrijkje of urineonderzoek voor je vagina of penis. Ook wordt bloed afgenomen voor de hiv- en syfilistest. Vraag ook om dit volledige testpakket als seks je werk is of als je seks hebt met mannen die seks hebben met mannen. 

Hiv voorkomen met PrEP

Er zijn situaties waarbij je als transgender persoon tijdens seks meer kans hebt op hiv. Bijvoorbeeld:

  • Je hebt seks met mannen die seks hebben met mannen
  • Seks is je werk 

Je kunt jezelf beschermen door PrEP te gebruiken. Je slikt dit medicijn elke dag. als je alleen anale seks hebt kun je het ook alleen rond de seks slikken. Zo voorkom je dat je hiv krijgt. PrEP beschermt niet tegen andere soa’s. Gebruik daarvoor een condoom. 
Bespreek bij de soa-poli van de GGD of PrEP iets voor je is of lees eerst meer over PrEP.


Baarmoederhalskanker onderzoek

Ben je tussen de 30 en 60 jaar en heb je een baarmoeder? Je kunt je dan laten controleren op baarmoederhalskanker. Je krijgt hiervoor 1 keer in de 5 jaar via de post een oproep. Je krijgt dan bij de huisarts een uitstrijkje via je vagina. Meestal kun je dit zelf doen. Zo kan je voorkomen dat je baarmoederhalskanker krijgt. Of het wordt vroeg ontdekt, zodat er op tijd behandeld kan worden. 

Baarmoederhalskanker komt door het HPV-virus. De meeste mensen die seks hebben, hebben dit virus weleens gehad. 

Let op:

  • Sta je als vrouw ingeschreven bij je gemeente? Dan krijg je vanzelf een oproep voor het bevolkingsonderzoek.
  • Heb je een baarmoeder en sta je als man ingeschreven bij je gemeente? Dan krijg je geen oproep. Vraag dan zelf om een screening bij de huisarts.
  • Twijfel je of een bevolkingsonderzoek nodig is? Bespreek dit met je huisarts.


Lees meer over het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker.

 

Wat betekent transgender?

Andy (17) ontdekte dat hij een jongen is